Od Chacao do Andów
Kawa dotarła do Wenezueli w XVIII wieku. Jezuickiemu misjonarzowi José Gumilli przypisuje się sprowadzenie pierwszych roślin około 1732 roku do misji w dorzeczu Orinoko. Uprawa handlowa zaczęła się w 1784 roku w dolinie Chacao na wschód od Caracas, gdzie księża i właściciele ziemscy, m.in. José Antonio Mohedano, Pedro Palacios y Sojo i Bartolomé Blandín, założyli pierwsze plantacje kawy.
Z doliny Caracas kawa przesunęła się na zachód, w Andy. W stanie Táchira Gervasio Rubio zasadził kawę w swoim majątku w 1794 roku — miasto Rubio nosi jego imię — a w 1801 roku kawa dotarła do Trujillo. Po uzyskaniu niepodległości kawa zastąpiła kakao jako główny towar eksportowy Wenezueli.
Handel kawą przez Maracaibo
Andyjskie stany Táchira, Mérida i Trujillo miały żyzne zbocza, ale nie miały bezpośredniej drogi do Morza Karaibskiego. Ich kawa — razem z kawą z Cúcuty po kolumbijskiej stronie granicy — trafiała na mułach, łodziami rzecznymi, a później koleją do portów nad jeziorem Maracaibo i stamtąd przez port Maracaibo do Nowego Jorku, Hamburga i Hawru.
Na rynkach międzynarodowych kawy te nazywano po prostu „Maracaibos” i sprzedawano pod nazwami regionów: Táchira, Mérida, Trujillo i Cúcuta. Od lat 40. XIX wieku handel zdominowały niemieckie domy handlowe z siedzibą w Maracaibo. Otwierały filie w andyjskich miastach, takich jak Rubio i San Cristóbal, finansowały plantatorów i sprzedawały im maszyny do obróbki i zaopatrzenie. W latach 70. XIX wieku Táchira była najważniejszym regionem kawowym Wenezueli.
Złoty wiek i upadek
W XIX wieku Wenezuela należała do największych eksporterów kawy na świecie. Szczyt eksportu przypadł na około 1919 rok — około 82 000 ton — gdy więcej eksportowała tylko Brazylia. Kawa sfinansowała drogi i koleje i ukształtowała kulturę Andów.
Ropa naftowa zmieniła wszystko. W 1928 roku ropa stanowiła około trzech czwartych eksportu, a kawa mniej niż jedną piątą. Państwo utworzyło w 1936 roku Instituto Nacional del Café, ale produkcja i eksport spadały przez cały XX wiek i przez lata większość wenezuelskiej kawy pito w kraju.
Kawa z Wenezueli dziś
Kawę wciąż uprawiają dziesiątki tysięcy małych rodzinnych gospodarstw, głównie w stanach Portuguesa, Lara, Trujillo, Mérida, Táchira, Monagas i Sucre. Nowe wenezuelskie odmiany, takie jak Monteclaro, uznanie odmiany Caripe oraz nowe pokolenie producentów i eksporterów przywracają wenezuelską kawę międzynarodowym kupującym. Zobacz nasz przewodnik po regionach.
Kalendarz zbiorów
Wenezuela ma jedne główne zbiory w roku. Termin zależy od wysokości i regionu; tabela pokazuje typowe okresy.
Zbiory Szczyt Wysyłki
Odmiany kawy z Wenezueli
Partie handlowe to polowe mieszanki kilku odmian. Oto odmiany uprawiane na wenezuelskich plantacjach, zaczynając od czterech wyhodowanych lub odkrytych w Wenezueli.
| Odmiana | Pochodzenie / linia | Uwagi |
|---|---|---|
| Monteclaro (Monte Claro) | Selekcja INIA, Táchira; zarejestrowana w 2013 | Wyhodowana w Wenezueli, tolerancyjna na rdzę; świetne wyniki w cuppingu; powszechna w Andach. |
| Araguaney | Selekcja INIA; wprowadzona razem z Monteclaro | Wyhodowana w Wenezueli; nazwana od drzewa narodowego. |
| INIA 01 | INIA, zarejestrowana w 2001 | Wcześniejsza linia wenezuelska. |
| Caripe | Naturalna krzyżówka Typica × Bourbon, odkryta w 1956 w Caripe, Monagas | Pierwsza wenezuelska odmiana w katalogu World Coffee Research (2023). |
| Typica („Criollo”) | Pierwotna linia arabiki | Historyczna podstawa starych plantacji; wysoka, lubi cień. |
| Bourbon | Linia Bourbon | Tradycyjna w Andach i stanie Lara; słodka filiżanka. |
| Caturra | Naturalna mutacja Bourbon | Niska, plenna; częsta w Méridzie. |
| Catuaí (czerwona i żółta) | Mundo Novo × Caturra | Rozpowszechniona, plenna, niska. |
| Mundo Novo | Typica × Bourbon (Brazylia) | Starsze, wysokie nasadzenia. |
| Villanueva | Lokalna selekcja, Mérida | Występuje w wysokich partiach Méridy. |
| Castillo | Kolumbijska linia odporna na rdzę (Cenicafé) | Częsta w stanach Portuguesa i Táchira. |
| Colombia 27 | Kolumbijska linia odporna na rdzę | Szeroko uprawiana w Wenezueli. |
| Catimor / Sarchimor | Krzyżówki Hybrydy Timor | Plenne, odporne na rdzę; używane w doświadczeniach INIA. |
| Robusta (C. canephora) | Drugi gatunek kawy | Uprawiana na nizinach; małe partie. |
Obróbka i klasy
Większość eksportowej arabiki z Wenezueli jest myta: zbierana ręcznie, odmiąższana, fermentowana 16–20 godzin, myta i suszona na patio lub podwyższonych marquesinas do maksymalnie 12% wilgotności. Historycznie najlepszą klasę mytą nazywano Lavado Fino. EMMEVI oferuje trzy klasy: Klasa A (myta, wysokogórska), Klasa B (myta, standard) i Klasa C (naturalna, handlowa), każda partia z własnym certyfikatem jakości. W kraju pochodzenia ceny podaje się za quintal 46 kg — to także nasz standardowy worek eksportowy.
Pytania
Dlaczego kawę z Wenezueli nazywa się kawą „Maracaibo”?
Ponieważ przez większość XIX i początek XX wieku kawę z andyjskich stanów Táchira, Mérida i Trujillo sprowadzano nad jezioro Maracaibo i eksportowano przez port Maracaibo. Handlowcy sprzedawali ją jako kawę „Maracaibo”, pod nazwami takimi jak Táchira, Mérida, Trujillo i Cúcuta.
Kiedy są zbiory kawy w Wenezueli?
Główne zbiory trwają mniej więcej od października do marca w Andach i na przedgórzu, ze szczytem od listopada do stycznia. Wschód (Monagas i Sucre) zaczyna wcześniej, około września. Wysyłki z nowych zbiorów zwykle ruszają od stycznia.
Które odmiany kawy są wenezuelskie?
Monteclaro, Araguaney i INIA 01 wyhodował wenezuelski Narodowy Instytut Badań Rolniczych (INIA). Caripe to naturalna hybryda odkryta w stanie Monagas w 1956 roku i pierwsza wenezuelska odmiana w katalogu World Coffee Research.
Czy Wenezuela była dużym eksporterem kawy?
Tak. W XIX wieku kawa zastąpiła kakao jako główny towar eksportowy, a Wenezuela należała do największych eksporterów na świecie. Szczyt eksportu przypadł na około 1919 rok, gdy więcej eksportowała tylko Brazylia. Od końca lat 20. ropa wyprzedziła kawę.